Complexiteit besturen

Besturen van complexiteit

Anders denken, anders doen

Maatschappelijke uitdagingen (be)sturen is een uiterst complex proces. Goed onderwijs, zorgzame zorg, fijn wonen, ondersteunend welzijn - het zijn voorzieningen die er voor ons allemaal zijn, en ze spelen zich daardoor af in een krachtenveld van uiteenlopende belangen.

Dat maakt besturen geen kwestie van controle, maar van begrijpen en beïnvloeden.

Daarover gaat de workshop die ik samen met emeritus-hoogleraar Peter Sloot geef. Centraal staat het complexiteitsdenken: een andere kijk op bestuurlijke verschijnselen, met oog voor het geheel, voor patronen, voor dynamiek en interactie.

Denk aan een zwerm spreeuwen of een school vissen – geen centraal geleid systeem, maar een onderling beïnvloedend veld van individuen, entiteiten of krachtbronnen. Het geheel reageert op wat er in de omgeving gebeurt: dreiging, veiligheid, kansen.

Besturen betekent vanuit dat perspectief: een beweging toevoegen die het geheel anders laat bewegen.

Dat is precies wat in jouw bestuurlijke werk van je wordt gevraagd - laten zien dat je begrijpt hoe het geheel beweegt. En daaraan een eigen beweging toevoegen die het doel dichterbij brengt. Geen eenvoudige opgave.

In de workshop werk je onder meer aan je eigen bestuurlijke vraagstuk: het krachtenveld eromheen en de kansen voor mogelijke interventies.

Je ontvang PE-punten voor je deelname.

Een complex is iets anders dan ingewikkeld. Een ingewikkeld systeem, zoals een vliegtuig of belastingaangifte, laat zich uiteindelijk ontleden in onderdelen die je kunt begrijpen en beheersen.

Een complex systeem bestaat uit talloze elementen die voortdurend op elkaar reageren, waardoor het geheel zich anders gedraagt dan de som der delen. Patronen ontstaan, verschuiven en verdwijnen, zonder dat iemand ze regisseert.

Zo ook maatschappelijke opgaven. Wie eraan stuurt, heeft te maken met een levend weefsel dat reageert op elke aanraking - vaak op onvoorspelbare manieren. Kleine interventies kunnen grote effecten hebben en grote inspanningen soms nauwelijks iets uitrichten.

Dat vraagt om een bestuurlijke houding voorbij de illusie van controle. Het vraagt het vermogen om te lezen wat er gebeurt, te voelen waar beweging zit en interventies te kiezen die met het systeem meebewegen in plaats van ertegenin.

Besturen wordt dan minder een kwestie van plannen en uitvoeren. En meer van waarnemen, duiden en bijsturen.

Doel en opzet

In deze workshop bieden we je een denkraam aan om systemen te begrijpen, te onderzoeken en te beïnvloeden.

Je ervaart wat er dan mogelijk wordt om schijnbaar onbestuurbare kwesties in beweging te krijgen en richting te geven. En waarom traditionele besluitvormingsmethoden niet werken.

Daarbij krijg je de nodige kennis en inspirerende voorbeelden aangereikt.

En je onderzoekt een eigen bestuurlijke vraagstuk, het krachtenveld eromheen en de kansen voor mogelijke interventies om dat te beïnvloeden.

Docent

Peter zegt over het toepassen van complexiteitsdenken: “In deze snel veranderende wereld lopen conventionele manieren van besluitvorming vast. Met behulp van geavanceerde complexiteitstheorie en bijbehorende instrumenten ontleden we de grote vraagstukken van vandaag, en brengen we het onderliggende weefsel van oorzaak en gevolg in beeld.”

Naast emeritus-hoogleraar is hij mede-oprichter van Applied Complexity, organisatie voor de toepassing van complexiteitsdenken op reële maatschappelijke vraagstukken.

Hij ondersteunt organisaties zoals Liander, RIVM en Unesco bij het transformeren van complexe vraagstukken: van betaalbaar wonen en duurzame energie tot sociale cohesie in een polariserende samenleving. Of hoe je effectief in complexe criminele netwerken intervenieert.

Meer informatie over Peter vind je ondermeer op zijn website en LinkedIn .